Muzeum

Muzeum oferuje aktywną formę edukacji, poprzez poznawanie przeszłości od jej wielu nieznanych dotąd stron wykorzystując do tego nowoczesne techniki. Na multimedialnych ekranach dotykowych i projekcjach (w tym realizowanych w technice 3D oraz tzw. rzeczywistości rozszerzonej!) prześledzimy dzieje zakonów rycerskich, głównie krzyżackiego od Ziemi Świętej po czasy współczesne, makiety zamków, animacje bitew i machin oblężniczych, technikę i strategię wojen, uzbrojenie ale i tajniki kuchni zamkowej, rzemiosł, życia codziennego mieszkańców zamków i miast. Wszystko w kontekście oryginalnych zabytków z dziejów Działdowszczyzny i terenów Państwa Krzyżackiego (w tym depozytów z Muzeum w Malborku, Olsztynie, Elblągu, Brodnicy i in.).

Historia budowli, w której zlokalizowano Muzeum ma swój początek w wieku XIV i XV. Jak wskazują najstarsze wzmianki, był to budynek wystawiony w murze pruskim, pokryty gontem z trzema sukiennicami z trzech stron, otoczony straganami. Wielokrotnie ulegał zniszczeniu, najpierw w 1657 r. wskutek najazdu Tatarów, a w latach późniejszych także na skutek wielkiego pożaru miasta w roku 1733. Odbudowany zgodnie z projektem Michaela Landmana – architekta z Królewca wykorzystując powszechnie stosowaną techniką muru pruskiego. W roku następnym Ratusz Miejski doświadczył kolejnego pożaru, jednak już w dwa lata później zrealizowano jego odbudowę z cegły, na zachowanych wcześniej fundamentach. Krótko po odbudowie, od strony południowego zachodu dobudowano parterową przybudówkę z funkcją remizy strażackiej.

 

Na początku XIX wieku, według relacji ówczesnego burmistrza, znajdowała się tam izba sądownicza, pomieszczenia dla aresztantów, pokój obrad magistratu, dzwon miejski i zegar. Na dole zaś swoją lokalizację znalazła izba oficerska, odwach, mieszkanie sługi, w piwnicy natomiast remiza na węże strażackie i inne narzędzia gaśnicze. W XIX w. przeprowadzono niewielkie modernizacje pomieszczeń wewnątrz budynku, zmieniono także formę okien a przybudówce dodano detal neogotycki.

Zniszczony ratusz

Ratusz Miejski znaczących zniszczeń doznał także podczas działań wojennych w listopadzie 1914 r. Wtedy to zniszczeniu uległa wieża i większa część połaci dachu. W roku następnym, w ramach zaplanowanej ogólnej odbudowy miasta wyremontowano dach, jednak nie odbudowano wieży. Z punktu widzenia dzisiejszej formy budowli i jego wyglądu, istotna była jego przebudowa na początku lat dwudziestych, według projektu budowniczego Bronisława Bigo, a zrealizowanej pod nadzorem Sylwestra Poznańskiego. Po uszkodzeniach z I wojny światowej ratusz odbudowano w 1922 roku. Do XVIII-wiecznej zabudowy dodano wówczas nowe, neorenesansowe szczyty, wejście od strony ul. Władysława Jagiełły z balkonem i dwoma kolumnami oraz wieżę, którą zniszczono w czasie wojny. Zamieszczony na niej zegar pochodzi z Gdańskiej pracowni. Wtedy to nie dużej budowli nadano wybujałe architektonicznie akcenty przywołujące w swoich detalach polskie akcenty z epoki baroku i renesansu. Wówczas to budynek utracił, z wyłączeniem drobnych szczegółów, swój pruski charakter, i taki właśnie wygląd prezentuje do chwili obecnej. Pod budynkiem znajduje się pięć średniowiecznych piwnic, które zachowały się do dnia dzisiejszego, lecz są niedostępne.

O losach Ratusza z czasów II wojny światowej nie dysponujemy na dzień dzisiejszy większą bazą informacji. Jedynie w dokumentacji powykonawczej z roku 1987, mówiącej o przebiegu prac remontowych i konserwatorskich, prowadzonych przez PKZ, natrafiamy na wzmiankę mówiąc o częściowych uszkodzeniach budynku i zabudowy go otaczającej w 1945 r. jak również późniejszym procesie jej odbudowy.

Budynek przed przystąpieniem do realizacji inwestycji pod nazwą „Adaptacja budynku Ratusza w Działdowie na Interaktywne Muzeum Państwa Krzyżackiego wraz z zagospodarowaniem otoczenia” posiadał trzy wejścia, jedno od frontu, prowadzące do holu głównego oraz dwa po jego bokach. Jednak wskutek przeprowadzonych prac budowlanych, zgodnie z przewidzianym w dokumentacji dotyczącej adaptacji budynku na Interaktywne Muzeum Państwa Krzyżackiego w Działdowie, w 2012 roku, przez niewielki dziedziniec zrealizowano czwarte wejście, bezpośrednio prowadzące do tworzonej, nowoczesnej w swoim zamierzeniu placówki muzealnej nazwanej dalej Interaktywnym Muzeum Państwa Krzyżackiego w Działdowie...